![](https://www.matiafundazioa.eus/sites/default/files/styles/blog_cabecera/public/blog/museo_arte.jpg?itok=-B7q4i7o)
Dementziako bitartekaritza kulturala, nazioarteko hurbilketa
Post honetan, dementzia duten pertsonei esperientzia kulturala eta artistikoa hurbiltzea erraztuko dieten bitartekari guztientzat eskuragarri dauden praktikak sortzeari buruz hitz egiten dugu.
Dementziak galerak dakartza, batzuetan irabaziak ere bai, baina ziurra da aldaketak dakartzala. Aldaketa horietako askok berriz asmatzera behartzen gaituzte, egoera berrira egokitzera, ingurune aldakor batera, lehen existitzen ez ziren arazoak konpontzeko gako faltara, eta bizitzako ibilbide osoan gertatzen diren egoerei aurre egitera.
Berezko egokitzapen-estrategia bat, gure espazioa kontrolatzen dugula sentitzen dugunera mugatzea da, txikiago eta familiarrago bihurtuz, hobekien ezagutzen ditugun bideak igaroz eta eman ditzakegun elkarrizketei soilik erantzunez. Ahalegin kontzienterik egin gabe etengabe moldatzen bagara ere, askotan inguruak ez du hori egiten gurekin, espazio txiki eta maneiagarria izan arren, gero eta isolatuago batera mugatzen baikara. Gure etengabeko egokitzapenaren eta inguruneak bere aldetik jar lezakeen egokitzapenaren arteko deskonexio-puntu hori gure premien oinarrian ez dagoenarekin nabarmenagoa egiten da, eta, askotan, alde emozionalak, sozialak eta bizi-esperientziakoak kanpoan uzten dira (premietan beste edozein bezain oinarrizkoa). Hala gertatzen zaio, bereziki, esperientzia kultural eta artistikoari, eta, azkenean, urrun eta eskuraezin geratzen da dementzia garatzen duten pertsonentzat.
Thyssen-Bornemisza Museoak ibilbide garrantzitsua du "bere aldetik jartze" horretan, hau da, ingurunea egokitze horretan, kultura-esperientzia pertsona bakoitzari hurbiltzeko, EducaThyssen-en bidez, kultura ez produktu gisa, baizik eta gizarte-aldaketaren eragile gisa hartuta. Horregatik, Matia Fundaziotik Thyssen-Bornsemisza museoarekin harremanetan jarri ginen, estatuko eta nazioarteko beste erakunde batzuekin batera Europako Erasmus+ programak finantzatutako Dementia in Cultural Mediation proiektua garatzeko. Programa horretan, lau herrialdek hartzen dute parte: Danimarka, Belgika, Holanda eta Espainia, kultura, irakaskuntza, elkarte eta administrazio arloko erakundeak bateratzen dituen partzuergo batean.
Proiektua ideia honetan oinarritzen da: Kultura eta jarduera kulturalak aukera ona izan daitezke, dementzia duten pertsonak ingurune hurbilean gizarteratzen laguntzeko. Kultura-jarduerek esparru bikaina eskaintzen dute artea, sormena eta kultura komunean izango dituzten sare sozialak sortzeko, horrelako jardueretan parte hartzen duten pertsonen bizi-poza eta gizarteratzea areagotuz.
Proiektuan, herrialde ezberdinetako kultur bitartekarien esperientziak partekatzeko gune bat sortu nahi genuen, dementzia duen pertsona bakoitzari esperientzia artistikoa gerturatzeko aukera ematen dieten praktikak ezagutzeko. Proiektua 2019ko amaieran hasi zen, eta, Pandemiaren egungo egoera dela eta, egindako bilera batzuen bidez, bideokonferentzia bidez, praktikak partekatuko dira, beste ingurune geografiko eta testuinguru kultural batzuetatik sor daitezkeen ikuspegi berritzaileetatik ikasiz.
Ekainean izan genuen truke-bilera horietako lehena, eta askotariko praktika interesgarriak aurkeztu ziren: "Memoria eraikitzen" eta "arte sentitua" (Alberto Gamoneda, Thyssen-Bornemisza Museoa), pertsonarekin elkarlanean arituz esperientzia kultural propioa eraikitzen dutenak, "Memoriaren abesbatza" (Jesús María Andrea Reyes, Galiziako Dementzia duten Pertsonen Senideen eta Lagunen Elkartekoa), "Poetreda eta Emozioa transmititu dezake hizkuntzaren ulermenetik haratago, "A box with stories" (Nadine Lemmers, Hunebedcentrum), "Through art we care" (Isabel Vermote, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België) edo "Meet me" (Greet Stappaerts, Middelheim Museum), batzuk jartzeagatik. Aurkeztutako praktikak asko aldatzen ziren formatuetan, objektuan, esperientzian, baita kultura-bitartekarien profil profesionalean ere, baina bat zetozen kultura-esperientzia pertsonei hurbiltzean, haien aniztasuna kontuan hartuta, pertsona bakoitzarentzat adierazgarria dena identifikatzean, komunikazio zintzoa bilatzean, adierazpen emozionalean eta dementzia duten pertsonak eragile gisa parte hartzean eta gizarteratzean oinarrituta, eta ez praktikaren hartzaile huts gisa.
Bitartekari guztientzat jardunbide multzo bat sortu ahal izatea espero dugu, dementzia duten pertsonei kultura- eta arte-esperientzia hurbiltzen laguntzeko. Horrela, esparru kulturalean, akademikoan eta elkarteetan lan egiten dugunok dementziarekin bizi diren pertsonak eta haien senideak gizarteratzeko etengabeko egokitzapen-prozesu honetan gure alde dagoena egingo dugu.
EducaThyssen-en argitaratutako jatorrizko sarrera.
![](https://www.matiafundazioa.eus/sites/default/files/styles/blog_mini/public/alvaro_garcia.jpg?itok=1aHmMBRY)
Gehitu iruzkin berria